💎 พระนาคปรก กรุพระธาตุนาดูน พิมพ์แปลกตา…ที่ชวนให้มองซ้ำ จากองค์พระจริง สู่เรื่องราวที่น่าศึกษา

​พระนาคปรก กรุพระธาตุนาดูน

พระพิมพ์แปลกตา ที่น่าศึกษาจากองค์จริง

💎 พระดี หยิบมาเล่า

ประวัติการแตกกรุพระธาตุนาดูน

การค้นพบพระดินเผาพิมพ์นาคปรกจากบริเวณพระธาตุนาดูน ถือเป็นอีกหนึ่งเรื่องราวสำคัญของพื้นที่เมืองโบราณแห่งนี้ โดยมีการค้นพบครั้งสำคัญเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2522 ณ บริเวณที่นาของ นายทองดี ปะวะภูตา ราษฎรบ้านนาดูน อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

พื้นที่แห่งนี้ในอดีตเคยเป็นที่ตั้งของ “นครจำปาศรี” เมืองโบราณสำคัญในวัฒนธรรมทวารวดี ซึ่งมีประวัติศาสตร์และเรื่องราวทางโบราณคดีที่ยาวนาน

จากคำบอกเล่าของชาวบ้านในพื้นที่ ยังมีเรื่องราวเกี่ยวกับการขุดพบพระพิมพ์ต่าง ๆ อยู่เป็นระยะ บางครั้งพบในบริเวณพื้นที่ใกล้เคียง และบางครั้งก็พบตามบริเวณบ้าน ขึ้นอยู่กับพื้นที่และจุดที่มีการขุดพบ

เรื่องราวเหล่านี้จึงเป็นอีกส่วนหนึ่งที่ทำให้พระพิมพ์จากบริเวณพระธาตุนาดูนมีความน่าสนใจสำหรับผู้ที่ศึกษาพระเครื่องและศิลปะโบราณ

พระนาคปรกพิมพ์นี้ แปลกตาอย่างไร?

องค์ที่นำมาเล่าในครั้งนี้ เป็น พระนาคปรกอีกพิมพ์หนึ่งของพระธาตุนาดูน

เป็นพิมพ์ที่ดูแปลกตา และไม่ค่อยพบภาพให้ศึกษาได้มากนัก แต่เมื่อพิจารณาจากองค์จริง กลับพบรายละเอียดที่น่าสนใจหลายประการ

ลักษณะเป็น พระนาคปรกเจ็ดเศียร เศียรนาคเรียงรายกันในลักษณะค่อนข้างทึบ ดูคล้ายแท่งที่เรียงต่อกันอย่างเป็นจังหวะ

พระพักตร์เป็นรูปไข่นูนสง่า แต่แนวพระพักตร์ไม่ได้ตั้งฉากกับแนวพระอุระ กลับมีลักษณะคล้ายองค์พระกำลังบิดตัวเล็กน้อย

พระกรทั้งสองข้างทอดลงมาในแนวเสมอกัน ก่อนจะมาบรรจบกันบริเวณหน้าตัก

องค์พระประทับนั่งสมาธิเพชรอยู่บน ฐานบัวสองชั้น

สิ่งที่น่าสังเกตอีกอย่างคือ ลักษณะของฐานบัวมีความทึบและเป็นแท่ง คล้ายคลึงกับลักษณะของเศียรนาคด้านบน ทำให้ภาพรวมขององค์พระมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

และนี่คือสิ่งที่ผมรู้สึกว่าน่าสนใจที่สุด

คนโบราณตั้งใจสร้างให้เป็นพระนาคปรก แต่เมื่อมองจากองค์พระในวันนี้ เรากลับแทบจะไม่เห็นรูปแบบพระนาคปรกในแบบที่เราคุ้นเคยทันที

อาจเป็นเพราะรูปแบบศิลปะในยุคนั้นแตกต่างจากความคุ้นตาของเรา หรืออาจเกี่ยวข้องกับวิธีการสร้างและเครื่องมือที่ช่างในสมัยนั้นใช้

แต่ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใด สิ่งเหล่านี้กลับทำให้พระพิมพ์นี้มีเสน่ห์ขึ้นมาอีกแบบหนึ่ง

เนื้อหาและผิวพรรณ

เนื้อพระมีความแข็งแกร่งมาก ผิวปรากฏความย่นและการยุบตัวตามสภาพของเนื้อพระ

โทนสีโดยรวมออกไปทาง น้ำตาลเข้มอมชมพู ให้ความรู้สึกเข้มขลังและแปลกตา

เมื่อพิจารณาจากองค์จริง จะเห็นความไม่สม่ำเสมอของพื้นผิว การยุบตัว และรายละเอียดต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นบนเนื้อพระ ทำให้ผิวโดยรวมมีความเป็นธรรมชาติ

สำหรับพระเก่า รายละเอียดเหล่านี้เป็นสิ่งที่น่าสนใจ เพราะแต่ละองค์อาจแสดงลักษณะของเนื้อและผิวแตกต่างกันออกไป

ด้านหลังองค์พระ

ด้านหลังมีลักษณะนูน บริเวณใต้ฐานปรากฏร่องรอยที่มีลักษณะคล้ายการกดจากมือ และบริเวณขอบข้างยังสามารถสังเกตร่องรอยจากแม่พิมพ์ได้

พื้นผิวด้านหลังยังคงเห็นโทนสี น้ำตาลผสมอมชมพู พร้อมการยุบตัวของพื้นผิวในหลายบริเวณ

รายละเอียดเหล่านี้เป็นสิ่งที่ผมตั้งใจบันทึกจากองค์จริง เพราะบางครั้งรายละเอียดเล็ก ๆ ที่เห็นจากการพิจารณาองค์พระโดยตรง อาจไม่สามารถถ่ายทอดออกมาได้ทั้งหมดจากภาพถ่ายเพียงอย่างเดียว

🔎 มุมมองนักสะสม

สำหรับผม พระนาคปรกพิมพ์นี้เป็นพระที่ แปลก แต่มีเสน่ห์

เสน่ห์ไม่ได้อยู่ที่ความสวยแบบที่เราคุ้นเคย แต่อยู่ที่รูปแบบของพิมพ์ เนื้อหา ผิวพรรณ และวรรณะของสีที่ปรากฏทั่วองค์พระ

ยิ่งพิจารณาก็ยิ่งรู้สึกถึงความเป็นธรรมชาติของงานศิลปะโบราณ

เป็นพระที่ดูเหมือนจะถูกสร้างขึ้นจากจินตนาการและความเข้าใจในแบบของช่างในยุคนั้น โดยไม่ได้จำเป็นต้องเดินตามรูปแบบที่คนในยุคปัจจุบันคุ้นเคย

และบางที…

สิ่งที่เราเรียกว่า “แปลก” ในวันนี้ อาจเป็นความงดงามในแบบที่คนโบราณตั้งใจสร้างขึ้นก็เป็นได้

🙏 นี่คืออีกหนึ่งพระพิมพ์ที่ผมหยิบมาบันทึกไว้จากองค์จริง เพราะบางครั้งการศึกษาพระเครื่องก็ไม่ได้เริ่มต้นจากคำว่า “สวย” เสมอไป

แต่อาจเริ่มต้นจากคำถามง่าย ๆ ว่า

“พระองค์นี้ คนโบราณสร้างขึ้นมาอย่างไรกัน?”

และนั่นเอง…อาจเป็นจุดเริ่มต้นของการศึกษาอย่างแท้จริง

เรื่องราวของพระเครื่อง ไม่ได้จบที่ภาพเพียงหนึ่งภาพ

เพราะพระทุกองค์ล้วนมีเรื่องราวให้เราได้ค้นหา

— TeeRelic Siam

เล่าเรื่องพระเครื่องจากข้อมูลจริง และประสบการณ์จากการสะสม